0

Reflecties van de shifu

Die mij kent weet dat kungfubeoefening  voor mij meer is dan een verzameling technieken. Het is een levenslang pad van leren, onderzoeken en groeien. In deze rubriek deel ik mijn persoonlijke inzichten, ervaringen en ontdekkingen die ik in meer dan vijftig jaar traditionele Chinese krijgskunst heb opgedaan.

Je vindt hier verhalen over de geschiedenis, filosofie en achtergronden van de Chinese vechtkunsten, aangevuld met mijn persoonlijke ervaringen, ontmoetingen en bijzondere weetjes. Geen complete lessen, maar reflecties die uitnodigen om verder te kijken dan de techniek alleen.

Deze pagina is bedoeld voor iedereen die op zoek is naar meer diepgang en mijn kungfupad wil volgen. Via de onderstaande artikelen neem ik je mee in de wereld achter de bewegingen: de tradities, de waarden en de geest die de Chinese krijgskunsten al eeuwenlang kenmerken.

Veel leesplezier en vooral: blijf nieuwsgierig.

Peter van Sint Fiet – shifu KUNGFU WUSHU MAASTRICHT

Overzicht gepubliceerde onderwerpen;

Mijn visie op de traditionele Chinese vechtkunst

Wanneer nieuwe leerlingen bij onze kungfuschool beginnen, verwachten de meesten dat zij leren blokkeren, slaan, trappen en zichzelf verdedigen. Dat is natuurlijk ook zo. Kungfu is immers een vechtkunst. Maar wie langer traint, ontdekt al snel dat ik tijdens mijn lessen regelmatig vertel over een Chinees karakter, een oude meester, een stukje geschiedenis of de betekenis van een bepaalde houding. Soms praten we over de Chinese leeuwendans, de Chinese opera of de filosofie van Confucius en Laozi.

Sommigen zullen zich afvragen waarom ik dat doe.Het antwoord is eenvoudig. Omdat ik ervan overtuigd ben dat je traditionele Chinese kungfu niet werkelijk kunt begrijpen wanneer je alleen de technieken leert. Na meer dan vijftig jaar training ben ik steeds meer gaan beseffen dat een techniek zonder achtergrond slechts een beweging is. Pas wanneer je begrijpt waar zij vandaan komt, waarom zij zo is ontstaan en welke gedachte erachter schuilgaat, krijgt de techniek zijn werkelijke betekenis.

Twee werelden en verschillende ontwikkeling

Als we kijken naar de geschiedenis en ontwikkeling van de vechtkunsten in het Westen en in China zien we in de loop der tijd  twee verschillende werelden ontstaan.

    • In Europa lag eeuwenlang de nadruk op oorlogvoering. Er werd voortdurend gezocht naar betere wapens, sterkere legers en efficiëntere manieren om de vijand te verslaan. Naarmate vuurwapens zich hier verder ontwikkelden, verloor de individuele vechtkunst steeds meer haar militaire betekenis.Wat overbleef ontwikkelde zich vooral tot sport. Boksen, worstelen en schermen werden disciplines met duidelijke regels, scheidsrechters, gewichtsklassen en kampioenschappen. Het doel werd niet langer overleven op het slagveld, maar winnen binnen afgesproken spelregels.

 

 

    • China daarentegen ontwikkelde zich anders. Ook daar kende men oorlogen en soldaten. Toch bleef de vechtkunst veel sterker verbonden met de ontwikkeling van de mens zelf. Gezondheid, discipline, zelfbeheersing en karaktervorming kregen een even belangrijke plaats als het leren vechten. Daardoor werd kungfu veel meer dan een systeem van zelfverdediging. Het werd een manier van leven.
    • Waarom de Chinese vechtkunst zoveel diepgang kreeg? China is een enorm land met een lange geschiedenis en een grote verscheidenheid aan volkeren, talen en culturen. Juist daardoor konden honderden verschillende stijlen ontstaan, ieder met hun eigen kenmerken en achtergronden. Ook de besloten manier waarop kungfu werd onderwezen heeft daar sterk aan bijgedragen. Het strenge beleid (verbod) door de regering op de beoefening van de vechtkunst maakte deze minder toegankelijk. Veel kennis werd uitsluitend binnen families of kleine scholen doorgegeven. Leerlingen moesten eerst het vertrouwen van hun meester winnen voordat zij de diepere kennis ontvingen. Hierdoor konden stijlen zich gedurende eeuwen ontwikkelen zonder hun eigen karakter te verliezen. Ook de beroemde Zijderoute speelde in de ontwikkeling van de vechtkunst een grote rol.

Handel, bescherming en de ontwikkeling van kungfu

Langs de oude Zijderoute trokken karavanen met zijde, thee, kruiden, porselein en andere kostbare goederen door uitgestrekte en vaak gevaarlijke gebieden. Om zich te beschermen tegen rovers en bandieten maakten handelaren gebruik van getrainde begeleiders. Rond belangrijke handelsroutes ontstonden versterkte woon- en handelscomplexen, in het Chinees bekend als 围屋 (wéiwū), letterlijk ommuurd huis. In Zuid-China werden ook de termen 围龙屋 (wéilóngwū) of 土楼 (tǔlóu) gebruikt, afhankelijk van de regio en bouwstijl.

Binnen deze ommuurde huizen leefden complete families samen met hun personeel en bewakers. De dikke muren en afgesloten poorten boden veiligheid in onrustige tijden. De centrale binnenplaatsen vormden niet alleen het hart van het dagelijkse leven, maar ook een ideale plaats voor de training van de bewakers en het personeel. Hier werden kracht, wapengebruik, balans en gevechtstechnieken geoefend.

Tijdens mijn reizen heb ik meerdere van deze historische complexen bezocht. Op sommige plaatsen zijn nog altijd de sporen zichtbaar van traditionele kungfu-trainingsmiddelen, zoals paalopstellingen (dummies), stenen gewichten, zandpotten en bevestigingspunten voor houten trainingsapparaten. Deze tastbare resten laten zien dat kungfu niet alleen in tempels werd ontwikkeld, maar ook in de beschermde binnenhoven van handelsfamilies, waar de vechtkunst een praktische functie had: het beschermen van mensen, goederen en gemeenschap.

Filosofie als fundament

De Chinese vechtkunst is diep geworteld in de Chinese filosofie. Confucius (孔子) legde de nadruk op respect, verantwoordelijkheid, eerlijkheid en de juiste omgang met andere mensen. Laozi (老子) leerde juist dat de natuur haar eigen weg volgt. Niet alles hoeft met kracht te worden bereikt. Soms bereik je meer door mee te bewegen dan door weerstand te bieden. Dat principe zie je nog altijd terug in de traditionele kungfuscholen. Deze ideeën vormen ook vandaag nog steeds het fundament van mijn lessen. Daarom leer ik jullie niet alleen hoe je een kungfutechniek uitvoert, maar ook hoe je met elkaar omgaat. Dat is 武德 (Wǔdé) de ethiek van de vechtkunst. Voor mij begint een goede kungfuleerling niet met sterke vuisten, maar met een goed karakter. Er heerst in mijn school een natuurlijke selectie en er is plaats voor iedereen die mijn pad wil volgen.

Chinese taal en terminologie in de Nederlandse kungfuwereld

Toen de eerste Chinese vechtkunsten in Nederland werden onderwezen, was er nauwelijks sprake van kennis van de Chinese taal. De lessen werden vrijwel volledig gegeven met Nederlandse benamingen of fonetisch overgenomen termen. Bovendien waren de meeste gebruikte woorden niet gebaseerd op het huidige Mandarijn (普通话 Pǔtōnghuà), maar op verschillende Kantonese dialecten, omdat veel leraren afkomstig waren uit Zuid-China en Hongkong.

Daardoor ontstonden vaak uiteenlopende schrijfwijzen en uitspraken van dezelfde technieken, standen en trainingsbegrippen. Een vaste Chinese terminologie bestond in de Nederlandse kungfuscholen nauwelijks.

Vanaf het begin van mijn eigen kungfuschool heb ik bewust gekozen om Mandarijn te leren, met als doel de traditionele begrippen correct te kunnen begrijpen, uitspreken en doorgeven. Voor mij was dat meer dan alleen taalstudie; het was een manier om dichter bij de culturele en historische wortels van de Chinese vechtkunst te komen.

In de loop der jaren hebben veel andere instructeurs en scholen deze ontwikkeling gevolgd. Tegenwoordig is het gebruik van Chinese termen zoals Mǎbù (马步), Gōngbù (弓步), Qìgōng (气功) en Wǔdé (武德) in Nederland niet langer vreemd. Waar Chinese terminologie vroeger uitzonderlijk was, is zij inmiddels een herkenbaar onderdeel geworden van het traditionele kungfu-onderwijs en draagt zij bij aan een beter begrip van de oorspronkelijke betekenis van de kunst.

De Chinese taal vormt een belangrijk onderdeel in mijn lessen Sommige leerlingen vragen zich af waarom wij Chinese namen gebruiken voor standen, technieken en wapens. Dat is niet omdat het bijzonder klinkt. Het is omdat de taal onderdeel is van de cultuur. Neem bijvoorbeeld het karakter 武 (Wǔ). Vaak wordt het vertaald als “krijgskunst” of “martiaal”. Maar wanneer je kijkt naar de opbouw van het karakter ontdek je dat het verwijst naar het stoppen van geweld. Dat vind ik een prachtige gedachte. Ook het woord 功夫 (Gōngfu) wordt vaak verkeerd begrepen. Buiten China denken veel mensen dat het simpelweg “vechtkunst” betekent. In werkelijkheid verwijst het naar een vaardigheid die alleen ontstaat door jarenlang oefenen, geduld en toewijding.

Daarom gebruik ik tijdens de lessen graag de oorspronkelijke Chinese benamingen. Iedere keer dat wij spreken over 馬步 (Mǎbù), 弓步 (Gōngbù) of 白鶴 (Bái Hè), houden wij ook een stukje van de taal levend waarin deze vechtkunst is ontstaan.

Wat mij ook altijd heeft gefascineerd, is dat de Chinese vechtkunst nooit op zichzelf heeft gestaan. Een traditionele kungfumeester had vaak ook kennis van ademhaling, massage, kruiden, gezondheid en de vitale punten van het menselijk lichaam. Dezelfde handen waarmee hij een tegenstander kon uitschakelen, gebruikte hij ook om een leerling van een blessure te laten herstellen. Dat laat zien hoe breed de traditionele opleiding eigenlijk was. Nogmaals, Kungfu gaat niet alleen over kracht het gaat over de mens (beoefenaar).

Mijn kijk op de Shaolintempel

Veel mensen denken bij kungfu direct aan de Shaolintempel (少林寺). Dat is begrijpelijk met de media aandacht en promotie omtrent de monniken met hun onnatuurlijke krachten en vaardigheden. De Shaolintempel heeft een bijzondere plaats in de geschiedenis van de Chinese vechtkunst en heeft eeuwenlang een belangrijke bijdrage geleverd aan haar ontwikkeling.

Persoonlijk heb ik echter het gevoel dat de huidige Shaolintempel een andere richting is ingeslagen. Waar vroeger de nadruk lag op studie, discipline en het bewaren van tradities, zie ik tegenwoordig vooral een instelling die zich sterk richt op toerisme, demonstraties en commerciële activiteiten.

Dat neemt niets weg van haar historische betekenis. Als kungfubeoefenaar moet je deze heilige grond betreden en zelf maar naar waarde beoordelen….Mijn hart ligt echter bij de vele kleine scholen in China waar de Shifu (leermeesters) nog iedere dag lesgeven vanuit liefde voor de vechtkunst. Daar wordt de kennis nog steeds persoonlijk doorgegeven van meester op leerling. Dat noemen de Chinezen 傳承 (Chuánchéng). Het zorgvuldig doorgeven van een levende traditie.

Wat ik in dit verband persoonlijk belangrijk vind is, misschien zal niet iedere leerling een meestergraad behalen en later zelf les gaan geven. Maar ik hoop wel dat iedereen die mijn school verlaat iets meeneemt van de waarden die de Chinese vechtkunst al eeuwenlang kenmerken. Respect, discipline, bescheidenheid, nieuwsgierigheid en de bereidheid om te blijven leren. Als wij daarin slagen, dan hebben wij meer behouden dan alleen een aantal technieken. Dan hebben wij een stukje van een eeuwenoude cultuur levend gehouden. En misschien is dát wel de mooiste vorm van kungfubeoefening.

Martial Spirit — 武道精神

De afgelopen jaren heb ik gewerkt aan een bijzonder persoonlijk project: Martial Spirit (Wǔdào Jīngshén — de geest van de krijgskunst). Wat begon als losse notities, herinneringen en reflecties is uitgegroeid tot een volledig boekconcept waarin ik mijn ervaringen met de traditionele Chinese vechtkunst heb samengebracht.

In Martial Spirit beschrijf ik niet alleen technieken of trainingsmethoden, maar vooral de weg achter de beweging — 道 (Dào). Het boek gaat over discipline, volharding, traditie en 武德 (Wǔdé), de morele waarden van de Chinese krijgskunst. Ook de invloed van de Chinese cultuur op mijn persoonlijke ontwikkeling krijgt daarin een belangrijke plaats.

Voor mij is dit boek geen handleiding voor snel succes, maar een verzameling van inzichten over wat kungfu kan betekenen als levenspad. Het bevat persoonlijke verhalen, historische achtergronden, observaties over de ontwikkeling van kungfu in Nederland en reflecties over de verbinding tussen lichaam, geest en karakter — 身、心、德 (Shēn, Xīn, Dé).

Het concept van het boek is inmiddels afgerond. De inhoud staat in grote lijnen vast en de volgende stap is de verdere uitwerking richting publicatie.

Zodra Martial Spirit daadwerkelijk verkrijgbaar is, zal ik dat via deze reflectierubriek en mijn website bekendmaken. Ik zal dan ook informatie delen over de verschijningsdatum, de beschikbare uitvoering en de wijze waarop het boek besteld kan worden.

Ik kijk ernaar uit om dit werk binnenkort te kunnen delen met iedereen die geïnteresseerd is in de diepere betekenis van traditionele kungfu en in de geest die achter de kunst schuilgaat: 武道精神 — de ware Martial Spirit.